Grmeč je planina koja se proteže sjevero-zapadnim dijelom Bosne dužinom oko 70 km između tokova rijeka Une i Sane. Nadvisuje ga njegov najviši vrh u jugoistočnom dijelu zvani Crni vrh sa 1604 m nadmorske visine. U njegovom podnožju proteže se prostrani Podgrmeč sa nižim planinskim obroncima, Majdan planine i Srnetice. Naslanjajući se tako na svoja okolna polja kao što su: Bravsko, Petrovačko, Bjelajsko i Lušci polje, te kanjoni i doline kao što je Unska. Japranska i naravno zlatna Sanička dolina.

Visoke planine u okolini Grmeča su: Osječenica (1791m), Klekovača (1961m), Srnetica (1375m) i Plješevica (1649m).

U nizu burnih geoloških procesa koji su se odigravali kroz duge geološke epohe, formirana je današnja struktura tla i reljefa Grmeča i njegove okoline. Zapravo, geološka evolucija ovog područja počinje u mezozoiku (trijasu, juri i kredi) preko kenozoika (tercijaram paleogena i neogena) i kvartera kad se završava formiranje današnjeg reljefa. Napomenimo da je u ovo doba došlo je do potanjanja morskih površina, formiranja manjih mora, morskih zaliva, jezera i postepeno uzdizanja i nabiranja reljefa. Tlo se razvijalo u toku vremena pod uticajem različitih faktora među kojima su najizrazitiji klima, geološka građa, reljef, riječna erozija i nanosi, a u bližoj prošlosti vegetacija i rad čovjeka.

Ovo područje je nisko planinsko sa blagim padinama, brdima i brežuljcima. Najviši vrh Grmeča je Crni vrh sa svojih 1604 m visine. Šumovite padine Grmeča su obrasle četinarskim i bjelogoričnim rastinjem ispresijecane livadama i poljanana. Šira oblaste podgrmečija je smještena između 200 i 1200 metara nadmorske visine gdje susrećemo raznolike oblike reljefa u svom punom kontrastu od stijenovitih vrhova i valovitih brežuljaka, preko visoravni i poljana, kroz riječne kanjone i klisure i na kraju do polja i ravnica. Podjednako su zanimljivi i razna izvorišta rijeka i jezera kao i mnoštvo špilja i pećina koje dopunjavaju svu tu raznolikost i kompoziciju ovoga reljefa koji nastavlja svoju svoju prirodnu evoluciju.

Grmeč i njegova okolna područja su pod uticajem planinske i umjereno-kontinentalne klime, zavisno naravno da li se radi o planinskim obroncima ili kotlinama i ravnicama koje ga okružuju. U periodu od polovine maja do kraja septembra klimatske prilike su jako ugodne i temperatura blago osciluje od 20°C do 37°C u kotlinama. Prelazi godišnjih doba su ipak postepeni i blagi. U planinskom dijelu zime su duge, a ljeta svježa. Prosječna godišnja količina padavina iznosi 1250 mm. Padavina ima dosta u jesen, zimi i u proljeće. Vremenske prilike Grmeča i njegovih obronaka dirigovane su sa strujanjem toplog zraka koji dolazi sa Jadranskog mora i rashlađenog visinskog sloja koji nastaje nad Grmečom i okolnim planinama (Klekovačom, Osječenicom, Plješevicom), koje utiču na česte promjene vremena i i temperatura kako na visinama tako i u kotlinama i dolinama rijeka.

 

Mrazevi su takođe česta pojava u ovim predjelima, pogotovo u kasnu jesen i rano proljeće. Grmečom duva hladni vjetar sjeverac koji donosi snježne padavine u zimskim mjesecima, a u proljeće i jesen kišu. Snježne padavine u višim predjelima su dosta visoke.


Brojni su izvori na padinama Grmeča čije se vode spuštaju i učestvuju u nastanku obližnjih rijeka, kao što je rijeka Sanica koja nastaje od dva vrela koja izviru ispod obronaka Grmeča. Prvo vrelo je sa manjim jezerom, a drugo je pećinsko vrelo. Od ostalih većih hodrografskih kapaciteta izdvajaju se rijeke: Una, Vojskova, Japra Sanica i Korčanica koje sve pripadaju Crnomorskom slivu. Od prorodnih jezera treba istaći Saničko i Jabukovačko jezero i naravno mnoga druga Grmečka vrela i izvore sa svojim živopisnim i prekrasnim pejzažima koji privlače mnoge ljubitelje prirode kao i mnogobrojnu divljač.

Zahvaljujući povoljnim klimatskim prilikama, konfiguraciji terena, reljefa, pedološkom sastavu tla, biljni i životinjski svijet na ovom terenu je raznovrstan i jako bogat.

 

 

Šume, šikare, livade, krčevine, rijeke i potoci, kao i visinska raslojenost, pružaju stanište raznolikoj flori i fauni.

Šumski kompleks Grmeča sastoji se od raznovrsnog crnogoričnog i bjelogoričnog drveća.

Od bjelogorice nalazimo najviše: hrast, bukvu, grab, klen, javor, kesten, lipu i jasen. Zatim isto tako: lijesku, dren, glog, zovu. Od crnogorice ima najviše: jele, bora i smrče.
U zajednici šuma zastupljeno je i ljekovito i endemsko bilje, šumsko voće i razne vrste gljiva i drugih šumskih plodova.
Raznovrsnost biljnog svijeta praćena je bogatstvom životinjskog svijeta.

Od plemenite divljači se ističu: srne, zečevi, lisice, kune, tetrijebi i fazani, a od zvjeri: mrki medvjedi, vukovi, divlje svinje.
Brojne su i ptičije vrste, kao što su grabljivice : orao, jastreb, kobac, ćuk, gavran i vrana. Zatim mnoge druge srednjeevropske vrste: djetlić, sjenica, crvendać, kos ...
Na livadama i pašnjacima, pored raznih vrsta trava, susrećemo i mnogobrojno ljekovito bilje.
Ali isto tako i razne gmizavce, među kojima i zmije otrovnice: poskok i šarku.

Na obližnjim planinama Klekovači i Osječenici može se naći rijetkog i endemičnog bilja i životinja, kao što su ovaj prelijepi Apolonov leptir i Runolist.