Banja
Luka je de facto glavni
grad manjeg bosansko-
hercegovačkog entiteta i drugi najveći grad u Bosni i
Hercegovini, sa 200.000 stanovnika u samom gradu i
250.000 u široj okolini. Jedan je od najljepših
bosanskih gradova, nadaleko čuven po svojoj
bogatoj historiji i jedinstvenoj kulturnoj tradiciji. Grad
se nalazi u sjeverozapadnom dijelu Bosne i
Hercegovine na rijeci Vrbas, a slovi i kao privredni i
kulturni centar Bosanske Krajine. Banja Luka je
uvijek bila poznata kao grad mladosti i zelenila, a
stanovnici ovog grada vole se hvaliti i brojem lijepih
Banjalučanki. Ovaj grad također predstavlja glavni
kulturni, upravni, obrazovni i turistički centar u ovom
dijelu države.
Banja
Luka je podignuta sa obje strane
rijeke Vrbasa, na
mjestu gdje ova rijeka iz svojih klisura, tjesnaca i klanaca
gubi osobine gorske rijeke i ulazi u niziju kroz koju pravi
svoj put ka ušću u Savu. Vrbas teče sredinom grada i na
gradskom području prima pritoke: Suturliju, Crkvenu i
Vrbanju. Središnji dio grada leži na nadmorskoj visini od
163 m, okružen tercijarnim brežuljcima. Okolina Banje
Luke bogata je raznovrsnom šumskom divljači, a rijeke
ribom, što je doprinijelo razvoju lova i ribolova.
Klima u
Banjoj Luci je umjereno kontinentalna sa
uticajima
panonskog pojasa. Srednja godišnja temperatura je 10,7°
C, srednja januarska 0,8°C, dok je srednja julska 21,3°C.
Prostrano
područje grada nije u srazmjeri sa brojem
stanovnika koji ga naseljavaju. Prateći tok Vrbasa grad se
razvijao nizvodno, a stambena naselja koja su se gradila
poslije Drugog svjetskog rata i zemljotresa 1969. razvijala
su se u širinu prema brdima koja okružuju Banju Luku,
ispod kojih su nikle moderne višespratnice.
Zahvaljujući svojoj dugoj i vrijednoj historiji grad Banja
Luka ima veoma bogato i raznoliko kulturno naslijeđe. U
gradu se nalazi nekoliko muzeja, od kojih treba izdvojiti
Muzej Bosanske krajine, Etnografski muzej (osnovan
1930.
godine), te Muzej savremene umjetnosti Republike Srpske.
Kulturnu
ponudu u gradu čine i dvije pozorišne kuće sa
vrijednom tradicijom: Narodno i Dječije pozorište, kao i
nekoliko kulturno-umjetničkih društava. Najistaknutiji
folklorni ansambli koji čine amatersku kulturnu scenu
grada su CKUDM "Veselin Masleša" Banja Luka, RKUD
"Pelagić" (1927) i KUD "Čajavec".
Gradska
biblioteka, osnovana 26. aprila 1936. godine,
nastavlja knjišku tradiciju dotadašnjih gradskih i
nacionalnih čitaonica. Jednu od njih osnovao je još 1866.
godine veliki prosvjetitelj Vaso Pelagić, koja vremenom
dobija važnu ulogu u akademskoj zajednici i cjelokupnoj
javnosti Banja Luke. U prvih trideset godina svoga rada
biblioteka je skupila oko 92.000 knjiga i proširila svoju
djelatnost, osnivajući čitaonicu i dječije odjeljenje tokom
1950-ih godina. Biblioteka danas broji fond od 200.000
knjiga, publikacija i periodike. Tokom 1980-ih postaje
članicom Univerziteta u Banjoj Luci, a danas slovi kao
Narodna i Univerzitetska biblioteka.
Jedno
od značajnih kulturnih mjesta u gradu je i
Banski
dvor, koji danas djeluje kao kulturni centar. Građen je u
periodu između 1929. i 1932. godine kao rezidencijalni
prostor bana Vrbaske banovine i u te svrhe korišten sve do
1941. U
poslijeratnom periodu zgrada je korištena kao
upravno sjedište, da bi od 1955. godine prerasla u Dom
kulture. Dom kulture sadrži reprezentativnu koncertnu salu,
galeriju, prostorije entiteske televizije i restoran.
Nedaleko
od Doma kulture je i gradsko banjalučko
izlazište
Parkić, te veleljepna Gospodska ulica, koja još čuva šarm
proteklih vremena.
U
strogom centru grada, na obali rijeke Vrbas,
nalazi se i
banjalučki Kastel, dobro očuvano rimsko vojno utvrđenje
(castra), unutar kojeg se i odvijao život rimskog vojnog
naselja na gradskom području današnje Banje Luke. Kastel
je posebna gradska atrakcija Banja Luke, na kojem se
tokom ljetnih mjeseci održavaju mnogobrojni koncerti, što
gradu daje specifičan šarm.
|
Tvrđava
Kastel
Banja
Slatina
